Η απόφαση για την επέμβαση καταρράκτη είναι μία από τις σημαντικότερες συζητήσεις μεταξύ του οφθαλμιάτρου και του ασθενούς.
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ακόμα ότι ο καταρράκτης πρέπει να «ωριμάσει» πριν αφαιρεθεί, κάτι που ίσχυε ίσως 30 χρόνια πριν.
Στην πραγματικότητα ο καταρράκτης μπορεί να χειρουργηθεί όποτε το επιθυμεί ο ασθενής, και η επέμβαση είναι ασφαλέστερο να γίνει όταν η οπτική οξύτητα του ασθενούς παραμένει πάνω από 5/10 ή 50%.
Επίσης σήμερα η απόφαση για την επέμβαση δεν βασίζεται μόνο στο πόσο προχωρημένος είναι ο καταρράκτης. Ο ασθενής μπορεί να επιλέξει να αφαιρέσει τον καταρράκτη του για να απολαύσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τα γυαλιά.
Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη η κατάσταση του ματιού, η γενική υγεία, οι ανάγκες του ασθενούς και η τεχνική δυσκολία της επέμβασης.
Με μια ματιά
- Ο καταρράκτης δεν χρειάζεται πλέον να «ωριμάσει» πριν χειρουργηθεί.
- Η απόφαση βασίζεται στο πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητα του ασθενούς.
- Σε ορισμένες περιπτώσεις, η καθυστέρηση μπορεί να κάνει την επέμβαση πιο απαιτητική.
- Στόχος είναι να πραγματοποιηθεί το χειρουργείο τη σωστή στιγμή καθώς ο ασθενής δεν κερδίζει κάτι με το να παρατείνει την επέμβαση.
Δεν υπάρχει ένας «σωστός» βαθμός καταρράκτη
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα που δεχόμαστε είναι:
«Γιατρέ, ο καταρράκτης μου είναι αρκετά προχωρημένος για να χειρουργηθεί;»
Η απάντηση είναι ότι ο βαθμός θόλωσης του φακού είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που λαμβάνουμε υπόψη.
Υπάρχουν άνθρωποι με σχετικά ήπιο καταρράκτη που δυσκολεύονται σημαντικά στην καθημερινότητά τους, ενώ άλλοι με πιο προχωρημένο καταρράκτη συνεχίζουν να λειτουργούν ικανοποιητικά.
Αυτό συμβαίνει γιατί η ίδια ποσότητα θόλωσης δεν επηρεάζει όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο.
Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας οδηγός που οδηγεί πολλές ώρες τη νύχτα μπορεί να ενοχλείται πολύ νωρίτερα από έναν άνθρωπο που δεν οδηγεί σχεδόν ποτέ μετά τη δύση του ήλιου.
Αντίστοιχα, ένας λογιστής που εργάζεται καθημερινά μπροστά σε υπολογιστή μπορεί να παρατηρήσει δυσκολίες αρκετά πριν εμφανιστεί μεγάλη μείωση της οπτικής οξύτητας.
Γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζουμε όλους τους ασθενείς με τον ίδιο τρόπο.
Η απόφαση λαμβάνεται πάντοτε εξατομικευμένα.
Πότε συνήθως προτείνουμε επέμβαση;
Η επέμβαση καταρράκτη συνήθως προτείνεται όταν η θόλωση του φυσικού φακού αρχίζει να επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινή ζωή του ασθενούς.
Αυτό μπορεί να εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους.
Δυσκολία στην οδήγηση
Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι αποφεύγουν πλέον να οδηγούν τη νύχτα.
Άλλοι ενοχλούνται από τα φώτα των απέναντι αυτοκινήτων, δυσκολεύονται να διακρίνουν τις πινακίδες ή αισθάνονται ότι η οδήγηση έχει γίνει κουραστική και λιγότερο ασφαλής.
Δυσκολία στην εργασία
Άλλοι ασθενείς δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν τον υπολογιστή, να διαβάσουν έγγραφα ή να εκτελέσουν εργασίες που απαιτούν καλή αντίθεση και καθαρή όραση.
Μερικές φορές η μείωση της παραγωγικότητας προηγείται της σημαντικής μείωσης της οπτικής οξύτητας.
Δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες
Η ανάγνωση, η τηλεόραση, το μαγείρεμα, τα ψώνια, η αναγνώριση προσώπων ή ακόμη και η ασφαλής μετακίνηση μέσα στο σπίτι μπορεί να γίνουν πιο δύσκολες.
Όταν ο καταρράκτης αρχίζει να περιορίζει αυτές τις δραστηριότητες, είναι συνήθως η κατάλληλη στιγμή να συζητήσουμε σοβαρά την επέμβαση.
Όταν δεν μπορούμε πλέον να παρακολουθήσουμε σωστά άλλες παθήσεις του ματιού
Σε ορισμένους ασθενείς, ο καταρράκτης δεν επηρεάζει μόνο την όραση.
Μπορεί επίσης να δυσκολεύει την εξέταση του αμφιβληστροειδούς ή του οπτικού νεύρου.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε ανθρώπους με:
- διαβήτη
- εκφύλιση της ωχράς κηλίδας
- γλαύκωμα
- ή άλλες παθήσεις που απαιτούν τακτική παρακολούθηση
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αφαίρεση του καταρράκτη μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο τον ασθενή να βλέπει καλύτερα, αλλά και τον οφθαλμίατρο να παρακολουθεί και να θεραπεύει αποτελεσματικότερα το υπόλοιπο μάτι.
Πρέπει να περιμένω να «ωριμάσει» ο καταρράκτης;
Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που ακούμε στο ιατρείο.
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι ο καταρράκτης πρέπει να «ωριμάσει» πριν αφαιρεθεί.
Η αντίληψη αυτή προέρχεται από μια εποχή κατά την οποία οι χειρουργικές τεχνικές ήταν πολύ διαφορετικές από τις σημερινές.
Στο παρελθόν, οι επεμβάσεις πραγματοποιούνταν με μεγαλύτερες τομές και διαφορετικές τεχνικές, γι’ αυτό συχνά οι χειρουργοί περίμεναν μέχρι ο καταρράκτης να γίνει αρκετά πυκνός πριν προχωρήσουν στην επέμβαση.
Σήμερα, όμως, η χειρουργική του καταρράκτη έχει εξελιχθεί σημαντικά.
Με τις σύγχρονες τεχνικές φακοθρυψίας, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει λόγος να περιμένουμε να «ωριμάσει» ο καταρράκτης, εφόσον ήδη επηρεάζει την όραση και την ποιότητα ζωής του ασθενούς.
Τι θα προτείναμε σε έναν δικό μας άνθρωπο;
Αν μας ρωτούσε ένας δικός μας άνθρωπος πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να χειρουργηθεί, η απάντησή μας θα ήταν απλή:
Όχι όταν “ωριμάσει” ο καταρράκτης.
Ούτε μόλις πρωτοεμφανιστεί.
Η καλύτερη στιγμή είναι όταν πιστεύουμε ότι η επέμβαση θα βελτιώσει ουσιαστικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής του.
Αυτό σημαίνει ότι δεν βασιζόμαστε μόνο στην εικόνα του καταρράκτη ή στην οπτική οξύτητα.
Μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε πώς επηρεάζεται πραγματικά ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας.
Για παράδειγμα:
- Αποφεύγει πλέον να οδηγεί τη νύχτα;
- Κουράζεται όταν διαβάζει;
- Δυσκολεύεται να εργαστεί στον υπολογιστή;
- Χρειάζεται περισσότερο φως για να δει;
- Νιώθει ότι η όρασή του δεν είναι πλέον αυτή που ήταν πριν από λίγα χρόνια;
- Θέλει να βλέπει χωρίς γυαλιά;
Αν η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα είναι θετική, τότε είναι πολύ πιθανό να έχει έρθει η στιγμή να συζητήσουμε σοβαρά την επέμβαση.
Δεν περιμένουμε να μειωθεί πολύ η όραση
Ένας ακόμη μύθος είναι ότι η επέμβαση πρέπει να γίνεται μόνο όταν η όραση γίνει πολύ χαμηλή.
Στην πραγματικότητα, αρκετοί άνθρωποι εξακολουθούν να διαβάζουν αρκετές γραμμές στον πίνακα οπτικής οξύτητας, αλλά δυσκολεύονται σημαντικά στην καθημερινότητά τους.
Η οδήγηση τη νύχτα, η αντίθεση, η ευαισθησία στο έντονο φως και η ποιότητα της όρασης συχνά επηρεάζονται νωρίτερα από την οπτική οξύτητα.
Γι’ αυτό, δεν αντιμετωπίζουμε τον ασθενή σαν έναν αριθμό.
Αντιμετωπίζουμε την πραγματική του όραση.
Η επέμβαση πρέπει να γίνεται όταν ο ασθενής μπορεί πραγματικά να ωφεληθεί
Κάθε χειρουργική επέμβαση, ακόμη και όταν είναι ιδιαίτερα ασφαλής, συνοδεύεται από έναν μικρό αλλά υπαρκτό κίνδυνο επιπλοκών.
Για τον λόγο αυτό, δεν προτείνουμε ποτέ χειρουργείο χωρίς λόγο.
Από την άλλη πλευρά, δεν πιστεύουμε ότι ο ασθενής πρέπει να συνεχίζει να ζει με περιορισμένη όραση, περιμένοντας να επιδεινωθεί περισσότερο.
Δεν υπάρχει λόγος να περιμένει να κάνει την επέμβαση αργότερα και να ταλαιπωρείται χωρίς ιδιαίτερο κέρδος.
Στόχος μας είναι να βρούμε τη χρονική στιγμή κατά την οποία το αναμενόμενο όφελος από την επέμβαση είναι ξεκάθαρο.
Αυτός είναι, κατά τη γνώμη μας, ο σωστός χρόνος για να πραγματοποιηθεί η επέμβαση καταρράκτη.
Συχνές ερωτήσεις
Αν βλέπω ακόμη αρκετά καλά, χρειάζομαι επέμβαση;
Όχι απαραίτητα.
Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στην οπτική οξύτητα, αλλά στο κατά πόσο ο καταρράκτης επηρεάζει την καθημερινότητά σας. Υπάρχουν άνθρωποι με σχετικά καλή όραση που δυσκολεύονται σημαντικά στην οδήγηση ή στην εργασία, ενώ άλλοι με χαμηλότερη οπτική οξύτητα λειτουργούν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.
Μπορώ να περιμένω μερικούς μήνες ακόμη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι, εκτός αν η όραση σας είναι ήδη πολύ χαμηλή.
Ο καταρράκτης συνήθως εξελίσσεται αργά και η απόφαση μπορεί να ληφθεί χωρίς βιασύνη. Ωστόσο, η παρακολούθηση από τον οφθαλμίατρό σας είναι σημαντική, ώστε να διαπιστωθεί αν η καθυστέρηση εξακολουθεί να είναι ασφαλής και λογική.
Υπάρχει περίπτωση να περιμένω περισσότερο απ’ όσο πρέπει;
Ναι.
Η παρατεταμένη αναβολή μπορεί να οδηγήσει σε ιδιαίτερα πυκνό και ασταθή καταρράκτη, γεγονός που σε ορισμένες περιπτώσεις κάνει την επέμβαση τεχνικά ιδιαίτερα πιο απαιτητική. Επιπλέον, μπορεί να στερήσει από τον ασθενή χρόνια καλύτερης όρασης και καλύτερης ποιότητας ζωής.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω νέα γυαλιά αντί για επέμβαση;
Στα αρχικά στάδια του καταρράκτη, μια αλλαγή στη συνταγή των γυαλιών μπορεί να προσφέρει προσωρινή βελτίωση.
Όταν όμως η θόλωση του φυσικού φακού είναι η κύρια αιτία της μείωσης της όρασης, κανένα ζευγάρι γυαλιών δεν μπορεί να την απομακρύνει.
Αν περιμένω, μπορεί να χαθεί η ευκαιρία για καλό αποτέλεσμα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι.
Ωστόσο, όταν ο καταρράκτης γίνει πολύ πυκνός ή συνυπάρχουν άλλες παθήσεις του ματιού, η υπερβολική καθυστέρηση μπορεί να δυσκολέψει την επέμβαση ή να επηρεάσει την τελική αποκατάσταση της όρασης.
Ποιος αποφασίζει πότε είναι η σωστή στιγμή;
Η απόφαση λαμβάνεται από κοινού.
Ο οφθαλμίατρος αξιολογεί την κατάσταση του ματιού και εξηγεί την ισορροπία κέρδους και ρίσκου.
Ο ασθενής περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του και τους προσωπικούς του στόχους.
Μόνο όταν συνδυαστούν αυτά τα δύο στοιχεία μπορεί να ληφθεί η καλύτερη δυνατή απόφαση.